.
.
.
Πριν από 76 χρόνια, τον Ιούλιο του 1930, συναντήθηκαν σε μια βίλα έξω από το Βερολίνο δύο μεγάλες μορφές του σύγχρονου πνεύματος :
Ο θεμελιωτής της Θεωρίας της Σχετικότητας Αλμπερτ Αϊνστάϊν και ο πρώτος ασιάτης νομπελίστας, ο ποιητής και φιλόσοφος Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ.
Ενα από τα θέματα της συζήτησης ήταν η φύση της πραγματικότητας : έχει άραγε ο κόσμος που μας περιβάλλει δική του υπόσταση, ανεξάρτητη από τον ανθρώπινο νου που τον αντιλαμβάνεται, τον παρατηρεί και τον κατανοεί ή εξαρτάται απόλυτα από τη συνειδητότητα του παρατηρητή, είναι δηλαδή μια ύπαρξη σχετική ?
[εκείνη την εποχή η κβαντική φυσική ήταν ακόμα στα πρώτα της βήματα]
Και οι δύο ήταν άνθρωποι με πλατύ φάσμα πνευματικών ενδιαφερόντων. Ο Ταγκόρ είχε ασχοληθεί επανειλημμένα με την επιστημονική έρευνα, ενώ ο Αϊνστάϊν είχε πάρει πτυχίο Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης.
Η εφημερίδα New York Times δημοσίευσε κάποια αποσπάσματα από τις συζητήσεις αυτές στα οποία διαβάζουμε :
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Υπάρχουν δύο διαφορετικές απόψεις για τη φύση του Σύμπαντος. Ο κόσμος ως ενότητα που εξαρτάται από την ανθρωπότητα και ο κόσμος ως πραγματικότητα ανεξάρτητη από τον ανθρώπινο παράγοντα
ΤΑΓΚΟΡ : Αυτός ο κόσμος είναι ένας ανθρώπινος κόσμος, η επιστημονική του άποψη είναι επίσης αυτή του επιστημονικού ανθρώπου. Γι αυτό και δεν υπάρχει ο κόσμος εκτός από μας : είναι ένας σχετικός κόσμος, του οποίου η πραγματικότητα εξαρτάται από τη συνειδητότητά μας.
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Τότε η αλήθεια, η ομορφιά είναι ανεξάρτητες από τον άνθρωπο;
ΤΑΓΚΟΡ : Όχι.
ΑΙΝΣΤΑΙΝ: Αν δεν υπήρχαν πλέον άνθρωποι δεν θα ήταν ωραίος ο Απόλλωνας του Μπελβεντέρε?
ΤΑΓΚΟΡ : Όχι
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Συμφωνώ όσον αφορά στην ομορφιά, όχι όμως και όσον αφορά στην αλήθεια.
ΤΑΓΚΟΡ : Γιατί όχι? Η αλήθεια αναγνωρίζεται από τους ανθρώπους.
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Δεν μπορώ να αποδείξω την ορθότητα αυτής της αφηρημένης ιδέας μου, είναι όμως η θρησκεία μου. Δεν μπορώ να το αποδείξω, αλλά πιστεύω στο πυθαγόρειο επιχείρημα πως η αλήθεια είναι ανεξάρτητη από τα όντα.
ΤΑΓΚΟΡ : Υπάρχει μια απόλυτη αλήθεια που δεν μπορεί όμως να τη συλλάβει ο μεμονωμένος νους , ούτε να την περιγράψει με λέξεις, αλλά μπορεί ίσως να τη συνειδητοποιήσει με τη βύθισή του στον απεριόριστο νου.
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Πιστεύω πως ο νους αποδέχεται και μπορεί να συλλάβει πραγματικότητες ανεξάρτητες από αυτόν. Για παράδειγμα μπορεί κανείς να μη βρίσκεται σπίτι του για να το δει, αλλά το τραπέζι του υπάρχει στην κουζίνα του. Αν κανείς δεν ήταν σπίτι το τραπέζι θα συνέχιζε να υπάρχει. Αυτό όμως είναι σύμφωνα με τη δική σας άποψη αβάσιμο γιατί δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τι σημαίνει να υπάρχει το τραπέζι εκεί ανεξάρτητα από εμάς. Η άποψη πως η πραγματικότητα υπάρχει έξω από την ανθρωπότητα δεν μπορεί να εξηγηθεί. Είναι μια πεποίθηση που κανείς δεν μπορεί να μην έχει. Ούτε οι πρωτόγονοι.
ΤΑΓΚΟΡ : Αν υπάρχει μια αλήθεια απολύτως άσχετη από την ανθρωπότητα τότε είναι απολύτως μη υπαρκτή.
ΑΙΝΣΤΑΙΝ : Τότε είμαι περισσότερο θρησκευόμενος από σας.
[η συζήτηση αυτή θα μπορούσε να είναι ένα blueprint για τις συζητήσεις ανάμεσα σε κλασσικούς και κβαντικούς φυσικούς που ακολούθησαν στις δεκαετίες μετά την συνάντηση αυτή]
είναι παράξενο, αλλά η επιστήμη εδώ και καιρό εξελίσσεται προς την κατεύθυνση που υπέδειξε ο Ινδός ποιητής
23 σχόλια:
η τελευταία σου πρτόταση είναι άκρως αμφισβητούμενη.Το ότι υπάρχουν (κάποιοι) επιστήμονες που το πιστεύουν δεν το κάνει αληθινό, ούτε καν το 'παράδειγμα'. (και δυστυχώς ή ευτυχώς το να είναι κανείς επιστήμων - και νομπελίστας μερικές φορές - δεν σημαίνει ότι παίρνει το αλάθητο (πάρε για παράδειγμα τις &^^!@%@^^ του Josephson).
ελπίζω να μην αμφισβητείς την κβαντική θεωρία τζτζίκο σύμφωνα με την οποία η αλήθεια εξαρτάται απόλυτα από την παρατηρητή
η 'παρατήρηση' εξαρτάται από τον παρατηρητή. όχι η αλήθεια (της οποίας ο ορισμός χάνεται στην φιλοσοφία και όχι στην φυσική). Απο κει και πέρα οι απόψεις για την interpretation πολλές και η λύση καμία.
ψάξε λίγο τις bell inequalities για τον χαμό που γίνεται σχετικά.
μου τα λες πολύ μπερδεμένα ενώ τα πράγματα είναι απλά :
reality is in the eye of the beholder
opinion is in the eye of the beholder.
η reality άν υπάρχει δεν είναι.
(reality είναι π.χ. οι μαθηματικές αλήθειες. Δεν χρειάζονται το eye of the beholder για να είναι αληθείς. Υπάρχουν και έξω από αυτόν.)
μα τι λες τζιτζίκο μου ?
η κβαντική φυσική δεν δηλώνει πως δεν είναι δυνατόν να παρατηρήσουμε με ακρίβεια ΚΑΙ την θέση ΚΑΙ την ταχύητητα ενός σωματιδίου
ο Σρέντινγκερ δεν είπε πως αν πυροβολήσουμε ένα κουτί με μια γάτα μέσα αυτή η γάτα θα είναι και ζωντανή και νεκρή?
η σύγχρονη επιστήμη δεν διδάσκει πως οι παρατηρήσεις είναι άμμεσα συνδεδεμένες με τον παρατηρητή και πως μάλιστα αυτός επιδρά στην παρατηρούμενη πραγματικότητα με τρόπο καθοριστικό?
η κβαντική φυσική δεν δηλώνει πως δεν είναι δυνατόν να παρατηρήσουμε με ακρίβεια ΚΑΙ την θέση ΚΑΙ την ταχύητητα ενός σωματιδίου
μα αυτό σου είπα και γω: 'να παρατηρήσουμε' λες. Άρα η παρατήση εξαρτάται από μας, όχι η 'αλήθεια΄ (αν θες) του ηλεκτρονίου.
ο Σρέντινγκερ δεν είπε πως αν πυροβολήσουμε ένα κουτί με μια γάτα μέσα αυτή η γάτα θα είναι και ζωντανή και νεκρή?
To πείραμα της γάτας είναι από τα πιο misunderstood thought experiments. δεν είναι τυχαίο που ο Hawking έχει πει την φράση When I hear about Schroedingers cat I reach for my gun. Το πιο άμεσο πράγμα που λέει η γάτα του Σρέντιγκερ είναι πως η κβαντική είναι στατιστική θεωρία και τα παράδοξά της ξεκινούν από την κακή διατύπωση και αντίληψη του 'τι κάνει ένα μόνο ηλεκτρόνιο;΄ Πάντως όντως πάνω στην γάτα παίζονται όλες οι interpretaions της κβαντικής μηχανικής.
η σύγχρονη επιστήμη δεν διδάσκει πως οι παρατηρήσεις είναι άμμεσα συνδεδεμένες με τον παρατηρητή και πως μάλιστα αυτός επιδρά στην παρατηρούμενη πραγματικότητα με τρόπο καθοριστικό?
όλα καλά με αυτην την πρόταση. Είναι κατά 99% αυτό που σου είπα και γω στο πρώτο σχόλιο. Το μόνο '΄πρόβλημα΄ διατύπωσης είναι η λέξη πραγματικότητα που χρησιμοποίησες, η οποία ρίχνει την πρόταση λίγο εκτός, στα επίπεδα της debate.
άρα η σύγχρονη επιστήμη εξελίσσεται μάλλον προς την κατεύθυνση του ταγκόρ όχι προς την κατεύθυνση του αινστάιν ;)
lol
εξαρτάται πως το εννοείς. Το να συνδέσεις μια φιλοσοφική πρόταση με μια επιστημονική παρατήρηση μέσα από την debated interpretation της κβαντομηχανικής δεν είναι απλό. (εχω κάνει εγώ τέτοιες συζητήσεις στα επιστημονικά μου χρόνια... άπειρες.. Για κάποιο λόγο όμως δεν θυμάμαι καμία. ίσως να φταίνε τα ξίδια που συνόδευαν την φιλοσοφία...).
Αλλά μια που είσαι στα θέματα επιστήμης, δες αυτό που διάβασα προχτες στο Against The Day που έχει σχέση με την ανθρώπινη πραγματικότητα:
"When human tragedies happen, it always seems as if scientists and mathematicians can meet the situation more calmly than others. But its as likely to be a form of escaping reality, and sooner or later comes the payback."
Καλησπέρα μανιφέστο.
Υπάρχει κάπου το κείμενο online?
"When human tragedies happen, it always seems as if scientists and mathematicians can meet the situation more calmly than others"
συμβαίνει το ίδιο και όταν οι τραγωδίες αφορούν τους ίδιους τους μαθηματικούς και επιστήμονες ή είναι πιο ψύχραιμοι όταν οι τραγωδίες πέφτουν στα κεφάλια άλλων?
καλησπέρα πασκάλ
δυστυχώς δεν υπάρχει
το αντέγραψα από το βιβλίο 4Χ5 (εκδόσεις Αρχέτυπο)
συμβαίνει το ίδιο και όταν οι τραγωδίες αφορούν τους ίδιους τους μαθηματικούς και επιστήμονες ή είναι πιο ψύχραιμοι όταν οι τραγωδίες πέφτουν στα κεφάλια άλλων?
και τα δύο. μην τα ξεχωρίζεις. και έχει πολύ δίκαιο. Όμως όντως η ανθρώπινη πραγματικότητα εκδικείται τελικά.
pascal, για δες εδώ
τζιτζίκο thanks για το λινκ
"Όμως όντως η ανθρώπινη πραγματικότητα εκδικείται τελικά."
τους επιστήμονες?
ακριβώς.
στο Mason & dixon δεν βλέπεις μια μορφή αυτού;
όχι μόνο εκεί ... όχι μόνο εκεί ;))
ω καλα..... εννοείται. και έχω προσωπική πείρα δυστυχώς.
και στο μανιφέστο του unabomber βλέπεις μια μορφή αυτού
το ξέρεις πως κάποιοι ισχυρίζονταν κάποτε πως ο Pynchon είναι ο Unabomber;
καλούς συγγενείς είχε κι αυτός....
ναι, αδελφός να σου πετύχει
γι αυτό λένε : ποιος σου έβγαλε το μάτι τόσο βαθιά? ο αδελφρός μου !!!
πάντως επί του θέματος να σου θυμίσω αυτό που είχαν πει ο Χάιζενμπερκ και ο Μπόρ πως "είναι λάθος να πιστεύει κανείς πως αποστολή της φυσικής είναι να ανακαλύψει πως είναι η φύση ... η φυσική ενδιαφέρεται για το τι μπορούμε να πούμε για τη φύση"
μ' αυτό συμφωνώ 100%. Έτσι ακριβώς δουλεύει πρακτικά ένας φυσικός.
άρα στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ποιητής ήταν πιο φυσικός από τον φυσικό επιστήμονα
κανείς δεν είπε πως ο einstein ήταν αλάνθαστος (τούμπαλιν). Και δυστυχώς γι αυτόν ασχολιόταν πολύ περεισσότερο με την φιλοσοφία από ότι έπρεπε...
και λιγότερο με την κβαντική ;))
Δημοσίευση σχολίου