Ο Νικόλαος Λύτρας στην Εθνική Πινακοθήκη

"Το ψάθινο καπέλο" - oil on canvas

Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Ν. Λύτρα (1883-1927) στην Εθνική Πινακοθήκη με περίπου 100 πίνακες του.

Τα εγκαίνια θα γίνουν την Τέταρτη 19 Μαρτίου, ενώ την επιμέλεια της έκθεσης έχει η ιστορικός Τέχνης Αφροδίτη Κούρια.

Γιος του επίσης διακεκριμένου ζωγράφου Νικηφόρου Λύτρα, ο Νικόλαος Λύτρας σπούδασε, όπως και ο πατέρας του, στην περίφημη Ακαδημία του Μονάχου. Η φοίτησή του στη «συντηρητική» Ακαδημία του Μονάχου αντί να κατευνάσει τη δημιουργικότητά του, τον ώθησε να αναζητήσει με μεγαλύτερο πάθος το προσωπικό του ιδίωμα στη ζωγραφική.

Στην τετραετία των σπουδών του στο Μόναχο (1907-1911), η Γερμανία αποτελούσε το επίκεντρο ενός καλλιτεχνικού αναβρασμού με τη δημιουργία των εξπρεσιονιστικών ομάδων «Γέφυρα» και «Γαλάζιος Καβαλάρης» που επιχειρούσαν την ανατροπή των ακαδημαϊκών συμβάσεων στην τέχνη με έργα που κυριαρχούνταν από εκθαμβωτικά χρώματα και, συχνά, από μυστικιστικές, οραματικές εικόνες.

Ο Νικόλαος Λύτρας δεν ακολούθησε πιστά κάποιο από τα ρεύματα της εποχής του.

Υπήρξε ο γνησιότερος εκπρόσωπος του πρώιμου ελληνικού υπαιθρισμού.

Για την τέχνη του, την «παστόζικη έμφορτη με καθαρό χρώμα πινελιά του», γράφει η διευθύντρια της Πινακοθήκης Μαρίνα Λαμπράκη- Πλάκα, τονίζοντας ακόμα την ιδιόμορφη σχέση της ζωγραφικής του με το φως:



«Ένα φως αμείλικτο στην οξύτητά του, που "γράφει" με έμφαση τα περιγράμματα των μορφών και προβάλλει σκιές βαριές "σαν σίδερο", όπως τις έβλεπε ποιητικά ο Γιάννης Ρίτσος. Αυτή η προβολή μιας σκούρας σκιάς μέσα στα ολόφωτα, ηλιοκαμένα ύπαιθρα του Νίκου Λύτρα, που αποδίδονται με θερμές ώχρες, εντείνει το φωτοτροπισμό των έργων του. Πράγματι λίγοι Έλληνες ζωγράφοι κατανόησαν τόσο βαθιά την ιδιοτυπία του ελληνικού φωτός και κατόρθωσαν να βρουν το πλαστικό ιδεόγραμμα για να το ερμηνεύσουν ζωγραφικά».

Ο Νικόλαος Λύτρας συμμετείχε επίσης στην καλλιτεχνική σκηνή της εποχής του ενδυναμώνοντας την καθιέρωση των μοντερνιστικών κινημάτων στην Ελλάδα.

Πρωτοστάτησε στη δημιουργία της «Ομάδας Τέχνης», τον Αύγουστο του 1917, η οποία συσπείρωσε τους εκπροσώπους της ελληνικής πρωτοπορίας: Παρθένη, Μαλέα, Τριανταφυλλίδη, Περικλή Βυζάντιο, Κογεβίνα, Τόμπρο κ.ά.

Στη σύντομη ζωή του πρόλαβε, επίσης, να διδάξει στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, να αλλάξει τη δομή και το ρόλο των εργαστηρίων της και να μεταφέρει στους μαθητές τη ζωντάνια των νέων ρευμάτων και μια νέα οπτική της τέχνης και της διδασκαλίας της.