το κείμενο για τα blogs από το Esquire

(αναδημοσιεύεται με την άδεια του συντάκτη)

Το καθεστώς των blogs


Νέα Οικονομία∙
Μηχανισμοί χειραγώγησης∙
Νέα Δημοσιογραφία
Ημερολόγια από πληγωμένα σπουργιτάκια∙
Νέες Τάσεις
Νοσταλγικά Δοκίμια

Τα ελληνικά blog έχουν απ’ όλα.


Από τον Ηλία Νικολαίδη



Το 1976 ο κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Ντόκινς, επινόησε μια μονάδα μέτρησης των πληροφοριών που μεταφέρονται από τον έναν ανθρώπινο νου στον άλλο. Μετά επέλεξε, προβοκάροντας κάπως τις αντιδράσεις, να την ονομάσει "μιμίδιο" (όπως γονίδιο) από το ελληνικό ρήμα «μιμούμαι». Και έτσι, κάτω από την ταμπέλα αυτή κατάφεραν να στριμωχτούν ανθρώπινες σκέψεις, ιδέες, θεωρίες, πρακτικές, συνήθειες, μελωδίες, διαθέσεις.

Τρεις δεκαετίες μετά και ενώ το περιοδικό "New York" χαρακτηρίζει τα μπλογκ «New New Media» καταλήγοντας ότι έχουν ήδη αποκτήσει τη θέση τους ανάμεσα στα παραδοσιακά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (και το -διόλου ευκαταφρόνητο- κομμάτι τους από τη διαφημιστική πίττα), εμείς επιλέξαμε να ασχοληθούμε με την ελληνική μπλογκόσφαιρα, όπως αποκαλούν τα μπλογκ τους οι ντόπιοι bloggers και να αποπειραθούμε να υπολογίσουμε στα πόσα μιμίδια ανέρχεται τελικά η δύναμή της στο διαβόητα αχανές τοπίο της σύγχρονης Ελληνικής πραγματικότητας.

Ωστόσο, προτού φτάσουμε εκεί, ας αρχίσουμε από τα βασικά. Blog ονομάζουμε ένα διαδικτυακό site το οποίο ανανεώνεται τακτικά και τα περιεχόμενά του εμφανίζονται με χρονολογική σειρά. Ένα μπλογκ μπορεί να ασχολείται με κάποιο συγκεκριμένο θέμα τα (πες πολιτική, μουσική, σινεμά, φαγητό) ή απλά να λειτουργεί σαν το προσωπικό ημερολόγιο του κατόχου του, όπου αυτός γράφει οτιδήποτε συγκλονίζει τον προσωπικό του μικρόκοσμο -όλα αυτά με εξαιρετικά μικρό ή μηδαμινό κόστος. «To blog σου δίνει τη δυνατότητα να κυκλοφορήσεις μια πληροφορία γρήγορα και χωρίς περιορισμούς που εχουν να κάνουν με κόστος, κέντρα εξουσίας κοκ.», επισημαίνει ο Παναγιώτης Βρυώνης, προγραμματιστής, Chief Developer στην OgilvyOne, blogger και δημιουργός του monitor (monitor.vrypan.net), ενός δικτυακού τόπου που συγκεντρώνει σε πραγματικό χρόνο όλες τις νέες καταχωρήσεις κοντά οχτακοσίων ελληνικών μπλογκ.

Δεν είναι η πρώτη φορά που κάτι τόσο απλό και προφανές, όσο το blogging αποκτά διαστάσεις βιομηχανίας. «Τα blogs είναι μια χιονόμπαλα που όταν ξεκινήσει να κυλάει, θα παρασύρει τα πάντα», προβλέπει ο Titanas (http://www.pestaola.gr/). Και κάτι τέτοιο φαίνεται να συμβαίνει ήδη στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, όπου πέρα από τους εκατομμύρια ανώνυμους bloggers υπάρχουν καθηγητές πανεπιστημίων, celebrities, μεγαλοστελέχη επιχειρήσεων, στρατιώτες στο Ιράκ (αν και τελευταία τους απαγορεύτηκε το blogging), πολιτικοί κλπ. που καθημερινά εκθέτουν τις σκέψεις τους μέσα από προσεκτικά διατεταγμένα μηδενικά και άσσους. "H ιδέα να ξεκινήσω το blog μου ήρθε αφού είχα παρακολουθήσει διάφορα blog της Guardian", σημειώνει ο Χρήστος Μιχαηλίδης, δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας και blogger (christosmichaelides.blogspot.com).

Όπως έχει δημιουργηθεί και άλλη μια κατηγορία, οι blogebrities, άνθρωποι που έγιναν γνωστοί στην κοινή γνώμη μέσα από το μπλογκ τους. Και εάν θεωρείτε ότι η φήμη και η δημοτικότητα στον ωκεανό του διαδικτύου δεν είναι εξαργυρώσιμες, κανείς θα μπορούσε εύκολα να σας αποστομώσει αναφέροντας δύο λέξεις: Peter Rojas. Ο 28χρονος αυτός πρόσφατα μεταβίβασε τα επιτυχημένα μπλογκ που διατηρούσε στην Time Warner, αφού πρώτα βέβαια η δεύτερη φιλοδώρησε τον τραπεζικό του λογαριασμό με 25 εκατομμύρια δολλάρια.

«Bοηθά και η Αγγλική γλώσσα. Κι εγώ διαβάζω Αμερικάνικα μπλογκ. Διαβάζουν οι Αμερικάνοι ελληνικά μπλογκ; Δεν υπάρχει περίπτωση!», σημειώνει ο M. Hulot, συντάκτης της LifO και blogger (mhulotsnothingdays.blogspot.com) προσπαθώντας να εξηγήσει την έσχατη έκρηξη των μπλογκ στον παράδοξο κόσμο των πενήντα πολιτειών. Σίγουρα η γλώσσα είναι ένα εμπόδιο και είναι, εκτός απρόοπτων, αξεπέραστο. Ομως δεν είναι το μοναδικό: Χαμηλή διείσδυση του ίντερνετ στα ελληνικά νοικοκυριά, ακριβό broadband και γενικότερα η γνωστή τεχνοφοβική αύρα που δροσίζει εδώ και χρόνια τον τόπο τούτο κάνουν τα πράγματα για τους επίδοξους εγχώριους Rojas ακόμα πιο δύσκολα. «Πριν λίγο καιρό μίλησα με μια μεγάλη διαφημιστική εταιρεία και μου είπαν πως ενδιαφέρονται να προωθήσουν κάποιους πελάτες μέσω του μπλογκ μου, αλλά όπως μου είπε και αυτός με τον οποίο μίλησα ‘οι πελάτες δεν ξέρουν τι είναι blog’», λέει ο Titanas.

Όσο νωρίς, ωστόσο, και εάν είναι για να μπορέσουμε να διακρίνουμε την πορεία που πρόκειται να διαγράψουν τα ελληνικά μπλογκ, η αλήθεια είναι ότι δεν βρίσκονται παρατημένα στον -κατά τη Μέση Ελληνίδα Νοικοκυρά- υπόγειο και geeky κόσμο του διαδικτύου. "Έχουν κάνει κάποια αίσθηση: Οι εφημερίδες, τα περιοδικά, τα free έντυπα ασχολούνται αρκετά με τους bloggers, ίσως περισσότερο από όσο τους αναλογεί -όχι ποιοτικά, ποσοτικά", διευκρινίζει ο Δημήτρης Γαλάνης, δημοσιογράφος και blogger (manifestogr.blogspot.com). Ίσως αυτό βέβαια να οφείλεται στο γεγονός ότι τα ελληνικά μπλογκ λειτουργούν εν μέρει και σαν ένα καφενείο -με τους τσακωμούς, τις ίντριγκες, τις φιλίες που κάτι τέτοιο συνεπάγεται.

Σε αυτή τη διάσταση συνέβαλε και το monitor. "Όταν βάζεις τους μπλόγκερς όλους κάπου μαζί -έστω και virtually- αρχίζουν και αλληλεπιδρούν", εξηγεί ο δημιουργός του, Παναγιώτης Βρυώνης. Και κάπως έτσι, ενώ εκτός των συνόρων το blogging θεωρείται η εξέλιξη της δημοσιογραφίας, στην Ελλάδα βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο του "μικρού Γαλατικού χωριού": Κάπως απομονωμένο και πιο ιδιαίτερο από τον μέσο όρο. Τα μπλογκ έστησαν το δικό τους μικρό ιγκλού στην ελληνική πραγματικότητα που αμυδρά θυμίζει τους μεγάλους οργανισμούς - τροχοβίλες του εξωτερικού με τα τεράστια διαφημιστικά έσοδα που έκαναν ευτυχή κάθε τρελαμένο γκουρού του μάρκετινγκ που έχει βαρεθεί να τρέχει λαχανιασμένος πίσω από τα εκάστοτε trends.

«Τα blogs είναι όμως ένα αρκετά ενδιαφέρον διαδικτιακό χωριό στο οποίο μπορείς να μάθεις, να συζητήσεις, να γελάσεις και να συγκινηθείς », αντιπαραθέτει η μπλόγκερ Κωνσταντίνα (psilikatzoy.blogspot.com). Και αυτό είναι αλήθεια. Χωρίς να υπάρχει κάποια επίσημη στατιστική, ρίχνοντας μια ματιά στο monitor βρίσκει κανείς ελάχιστα θεματικά μπλογκ. Τα περισσότερα λειτουργούν ως διαδικτυακά ημερολόγια και η θεματολογία τους κινείται από τη φιλοσοφία του "έφαγα εχθές κάτι χουρμάδες και με πείραξαν" μέχρι βαθυστόχαστες γεωπολιτικές αναλύσεις -χωρίς αυτό να έχει σχέση με την ποιότητά τους.

Και, όπως σε κάθε χωριό, από αυτό που έχει για δήμαρχο το Χάρη Ρώμα μέχρι αυτά των πάντα παραπονεμένων Αβοριγίνων στη μακρινή Αυστραλία, παρατηρείται εσωστρέφεια. Ρίχνοντας μια ματιά στα σχόλια κάτω από τις περισσότερες καταχωρίσεις ελληνικών μπλογκ, βλέπει κανείς άλλους έλληνες μπλόγκερ να σχολιάζουν αυτά που γράφει ο ιδιοκτήτης του μπλογκ.

Συγκεκριμένα αξιόπιστα στοιχεία, ωστόσο, για το ποια είναι η ακριβής απήχηση των ελληνικών μπλογκ στο περίπλοκο ψηφιδωτό της ελληνικής πραγματικότητας δεν υπάρχουν και, πιθανότατα, θα συνεχίσουν να μην υπάρχουν μέχρι κάποιος που θέλει να ασχοληθεί σοβαρά με το ακατέργαστο δυναμικό που καθημερινά ανταλλάσσει εκατομμύρια… μιμίδια δια μέσου επιφανειών ψυχρού κοβαλτίου και οπτικών ινών να έχει στη διάθεσή του τα μέσα να κάνει κάτι τέτοιο -δηλαδή να έχει πολλά λεφτά να επενδύσει. Αυτό για τα ελληνικά πράγματα, μοιάζει στην καλύτερη περίπτωση ουτοπικό.

Ωστόσο, ακόμα και με τα ήδη υπάρχοντα στοιχεία μπορούμε να υποθέσουμε αρκετά. Ο Παναγιώτης Βρυώνης εκτιμά πως "οι λίγοι blogger ή αναγνώστες ενός blog είναι πολύ πιθανό να είναι άνθρωποι που στο περιβάλλον τους -επαγγελματικό, οικογενειακό, κλπ.- επηρεάζουν τους γύρω τους". Ο Avatar, μέλος των e-Roosters, μιας ομάδας ανθρώπων που εκθέτει στο ίντερνετ τους πολιτικοκοινωνικούς της προβληματισμούς και διατηρεί ένα εξαιρετικά ενεργό θεματικό blog (http://e-roosters.blogspot.com) επιβεβαιώνει με τρόπο εξόχως αναπάντεχο τον παραπάνω συλλογισμό: "Πολιτικοί μας έχουν ζητήσει να γράψουμε κάποιο άρθρο για το 'τάδε' θέμα γιατί θέλουν να δουν τη δική μας οπτική". Αν λοιπόν, οι bloggers είναι ικανοί να μεταδώσουν μιμίδια, στη χειρότερη περίπτωση, σε υποψήφιους κυβερνήτες της χώρας, τότε σίγουρα έχουμε να κάνουμε με κάτι κάθε άλλο παρά ασήμαντο. Αν λάβουμε δε υπ’ όψη ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του monitor, τα post που εμφανίζονται στα ελληνικά μπλογκ ανά μήνα έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί από τον περασμένο Μάιο, μπορεί κανείς να καταλάβει χωρίς να έχει ζορίσει και πολύ το μυαλό του πως η εξέλιξη των ελληνικών μπλογκ στο άμεσο μέλλον διαγράφεται, αν μη τι άλλο, ενδιαφέρουσα.

Μια καλή ερώτηση θα ήταν εάν παρά το γεγονός ότι τα ελληνικά μπλογκ αυξάνονται γεωμετρικά, θα υπάρξουν κάποια που θα καταφέρουν να γίνουν αρκετά μαζικά ώστε να μετατραπούν από ασχολίες ελεύθερου χρόνου ανάμεσα στο τζόγκινγκ και τη χαρτοπαιξία σε κερδοφόρες επιχειρήσεις. «Ούτε κατά διάνοια θα μπορούσα να φανταστώ ότι στην Ελλάδα ένας μπλόγκερ θα το κάνει αυτό επάγγελμα», εκτιμά ο M. Hulot. Σε κάτι τέτοιο φαίνεται να συγκλίνουν όλες οι πλευρές, τουλάχιστον με δεδομένο ότι ούτε κάποια ευρωπαϊκή προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα κερδοφόρο Blog έχει ευοδωθεί μέχρι στιγμής. «Υπάρχουν όμως και άλλοι τρόποι για να γίνει ένα blog κερδοφόρο. Πολλοι γράφουν σε περιοδικά, σε site και εκδίδουν βιβλία. Μια όμορφη γραφή δεν μένει απαρατήρητη», εκτιμά η Κωνσταντίνα.

Στα sixties, o Λουντβιγκ Έρχαρτ έγινε καγκελλάριος της Δ. Γερμανίας αφού έγραψε το βιβλίο "Ευημερία για Όλους" όπου εξηγούσε πως θα κάνει τη χώρα του πλούσια. Αν όλοι οι blogger, ήθελαν να στηρίξουν μαζικά το μέσο που χρησιμοποιούν θα έγραφαν ένα βιβλίο -ή προτιμότερα θα άνοιγαν ένα blog- με τίτλο "Μίμιδια για Όλους". Βλέπετε είναι η πρώτη φορά που ένα μέσο απολύτως αποκομμένο από κάθε είδους λογοκρισία (εσωτερική, εξωτερική, εκούσια ή ακούσια) καταφέρνει να γίνει αρκετά δημοφιλές και πολυφωνικό ώστε να καταντά σχεδόν χαώδες. Πολλοί υποστηρίζουν πως αυτή είναι η "Νέα Δημοσιογραφία" ή η "Νέα Οικονομία" άλλοι προχωρούν ακόμα παραπέρα και υποστηρίζουν πως η "δημοκρατία του Ίντερνετ" έφτασε. Καλό θα είναι, όμως, να αφήσουμε τα μεγάλα λόγια σε εκείνους που θέλουν να κερδίσουν επισκέπτες, αναγνώστες, ψήφους ή και τα τρία. Ας επιδείξουμε νηφαλιότητα (παρ' όλο που ζούμε στη χώρα του Θύμιου Καρακατσάνη) και ας σταθούμε δίπλα στο νεότευκτο μωρό που ονομάζεται "ελληνική μπλογκόσφαιρα". Είναι πολύ πιθανό στο μέλλον να μας καταπλήξει. Είναι όμως εξίσου πιθανό να καταλήξει (καταντήσει;) όπως τα ξαδερφάκια του οι εφημερίδες, τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Αυτό που αναμένουμε πλέον για να μετρήσουμε (σε μιμίδια, μην ξεχνιόμαστε) τη δύναμη που τελικά έχουν τα μπλογκ είναι μια «χειροπιαστή» δοκιμασία. Πολλοί υποστηρίζουν πως μια καλή ευκαιρία είναι οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές. Το Πασόκ ήδη έχει το δικό του blog ενώ επιφανή στελέχη της ΝΔ εμφανίζονται συχνά-πυκνά ως «γκεστ σταρ» ξοδεύοντας το bandwidth ήδη υπαρχόντων blog. «Στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θα υπάρχει σαφής πολιτικοποίηση και χρήση των blogs ως μέσο επηρεασμού της κοινής γνώμης», εκτιμά ο Παναγιώτης Βρυώνης. Βεβαίως, μην περιμένετε να κερδίσει το ένα ή το άλλο κόμμα επειδή ο pitsirikos υποστήριξε το Πασόκ ή το pestaola.gr τη Νέα Δημοκρατία. Θα έχουμε, όμως μια σαφη καταγραφή των τάσεων. Θα ξέρουμε πού πάνε τέλος πάντων τόσα μιμίδια.

(δημοσιεύω το κείμενο χωρίς σχόλια δικά μου ... υπάρχουν σημεία στα οποία διαφωνώ, αλλά το παρόν κείμενο καθρεφτίζει μια πιο πραγματική εικόνα των blogs από αυτή που παρουσίασαν πριν από λίγο καιρό δυο bloggers ... που δεν μας είπανε ποτέ ποια ήταν τα blog τους για να μην "ανεβάσουν την επισκεψιμότητά τους")

το κείμενο συμπληρώνει μια αρκετά εκτενής λίστα με διάφορα blogs

τέλος στο κείμενο μου αποδίδεται μια δήλωση την οποία δεν θυμάμαι να έκανα
και πιστέψτε με έχω μνήμη ρόζ ελέφαντα

"Η μόνη πραγματικότητα την οποία επηρρεάζουν τα μπλογκ στην Ελλάδα είναι η ελληνική μπλογκόσφαιρα"

μου κάνει εντύπωση πως αυτή η δήλωση βρέθηκε σε ένα ως επί το πλείστον σοβαρό κείμενο

update : (ο συντάκτης του κειμένου διατηρεί και ο ίδιος blog αλλά και αυτός δεν θέλει να αποκαλύψει ποιο είναι )

update 2 : τις απόψεις του για το κείμενο εκφράζει και ο Ανεμος/ Ναυτίλος στο δικό του blog