Ένα μεσημέρι του Ιουλίου φτάσαμε στη Ματέρα. Εκανε αφόρητη ζέστη και δύο λάθη που κάναμε στη διαδρομή είχαν σαν αποτέλεσμα ένα ταξίδι που υπολογίζαμε να μας πάρει δύο ώρες να κρατήσει τελικά τέσσερις. Όμως το θέαμα που αντικρίσαμε φτάνοντας στο ιστορικό κέντρο της πόλης μας αποζημίωσε.
Η Ματέρα θεωρείται μια από τις αρχαιότερες πόλεις στον κόσμο και είναι ένα από τα 721 αξιοθέατα του πλανήτη που έχουν ανακηρυχθεί από την Unesco μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Είναι χτισμένη στις πλαγιές μιας βαθιάς κοιλάδας και στις σπηλιές, τα περίφημα sassi του σεληνιακού της τοπίου, μπορεί κανείς να δει από εκκλησίες διακοσμημένες με αγιογραφίες κατευθείαν στο βράχο, μέχρι κανονικά σπίτια που σταμάτησαν να κατοικούνται μόλις το 1952.
Σήμερα η Ματέρα απαριθμεί 60.000 κατοίκους και είναι η πόλη που επέλεξε ο Mel Gibson για τα γυρίσματα της ταινίας του "Τα πάθη του Χριστού", όπως παλιότερα είχε επιλέξει ο Πιέρ Πάολο Παζολίνι για τα γυρίσματα του «Κατά Ματθαίον» Ευαγγελίου.
Το θέαμα που προσφέρει η πόλη προκαλεί δέος. Κατοικίες και εκκλησίες ολοκληρωτικά σκαμμένες στο εσωτερικό του βράχου ή αποτελούμενες από ένα τμήμα εσωτερικό και ένα άλλο χτισμένο εξωτερικά. Το γκρίζο της πέτρας δίνει μια αίσθηση στοιχειωμένου τοπίου. Το ανέβασμα στα ανηφορικά μονοπάτια και τα σκαλιά σε κάνει να νοιώθεις πως έχεις κάνει ταξίδι πίσω στον χρόνο.
Στις σπηλιές της Ματέρα μπορεί κανείς να βρει ίχνη ολόκληρης της ιστορίας της ανθρώπινης ύπαρξης πάνω στον πλανήτη. Τα παλαιότερα ευρήματα χρονολογούνται από την Παλαιολιθική Εποχή, αλλά τα περισσότερα ανάγονται στη Νεολιθική και μεταγενέστερα.
Πάνω στον μαλακό βράχο οι τότε κάτοικοι είχαν δημιουργήσει ένα αξιοθαύμαστο δίκτυο δεξαμενών μέσα στην πέτρα με αρχικό σκοπό την περισυλλογή νερού. Παράλληλα επεξέτειναν τις ήδη υπάρχουσες σπηλιές τόσο σε οριζόντια όσο και σε κάθετη διάταξη και τις χρησιμοποιούσαν σαν αποθήκες και στάβλους.
Η χρυσή εποχή της Ματέρας ανέτειλε το 1663, όταν ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα της επαρχίας Βασιλικάτα και έδυσε το 1803, όταν το κέντρο της επαρχίας μεταφέρθηκε στην Ποτέντσα. Από τότε μια παρατεταμένη περίοδος παρακμής οδήγησε τους κατοίκους της πόλης στα όρια της εξαθλίωσης. Οι σπηλιές που άλλοτε χρησίμευαν μόνο ως αποθήκες, στάβλοι και δεξαμενές, σταδιακά άρχισαν να φιλοξενούν ολόκληρες οικογένειες μαζί με όλο τους το βιος και τα ζωντανά τους. Για πολλά χρόνια, μέχρι την δεκαετία του 50 η Ματέρα ήταν τόπος εξορίας.
Κάπου σε αυτή τη σπηλιά μπήκα στον πειρασμό να αφήσω την αδελφή μου που συνέχιζε να επαναλαμβάνει πως δεν θα μπορούσε να μείνει στη Ματέρα γιατί θα της ερχόταν κατάθλιψη, καθώς και τα ανήψια μου που επέμεναν να παίζουν ζαχαροπόλεμο στο καφενείο που καθίσαμε για να πιούμε μια παγωμένη λεμονάδα.
